Fotocolumn 4 - Zwartboek

Je wordt 's morgens wakker, loopt in je blootje naar het raam, schuift de gordijnen open en staart over Het Plein in de richting van Sociëteit De Witte; een chique club waar je normaal alleen in "tenue de ville" binnen kunt stappen. Net als je even flink in je kruis wilt krabben, zie je de zandzakken, het afweergeschut en de rode banieren met hakenkruizen.

Een nachtmerrie met uniformen van de Sicherheitsdienst en andere zwartgelaarsde nazi's? Ben je door een wormgat in de ruimte gevallen, terug naar een tijd waarin Duitse uniformen als gepaste kleding werden gezien? Of geeft de Engelse prins Harry weer een feestje zoals begin dit jaar toen hij een nieuwe trend trachtte te zetten door in een nazie-uniform op een gekostumeerd feestje te verschijnen? Je wrijft de slaap uit je ogen, kijkt opnieuw en ziet camera's, lampen en microfoons.

Geen paparazzi, maar mensen van Fu Works, de productiemaatschappij die de film Zwartboek produceert onder regie van Paul Verhoeven. Bijna dertig jaar na Soldaat Van Oranje draait hij opnieuw een grote film over de tweede wereldoorlog. De geschiedenis herhaalt zich, laten we hopen dat dit alleen voor films geldt en niet voor de realiteit.

Wij wonen niet aan Het Plein, maar we liepen er wel langs op één van de draaidagen en het is een bijzondere gewaarwording om zo'n bekend stukje Den Haag op deze manier te zien. Opvallend was ook hoe dicht we met onze neuzen op het geheel konden staan. De uniformen en wapens van de vele figuranten konden we letterlijk aanraken.
De symbolen van een regime dat immens veel leed heeft veroorzaakt, bleken vooral voor mensen die de oorlog bewust meegemaakt hebben niet makkelijk. We zagen een oude man met tranen in zijn ogen. Wat zag hij voor zich? Wie heeft hij verloren? Welk leed ging er schuil achter zijn hulpeloze blik?

Gelukkig is na zestig jaar de oorlog nog niet vergeten, maar helaas zijn de wonden die de oorlog geslagen heeft ook nog niet geheeld. Over een jaar of twintig zullen er nog maar weinig mensen leven die de oorlog echt hebben meegemaakt, bedenk ik me. Hoe zullen we dan omgaan met de herinnering? Terwijl ik me dat afvraag, realiseer ik me dat ik het eigenlijk over mijn ouders heb. Een gedachte waar ik voorlopig nog niet aan toe wil geven.