Fotocolumn 24 - Natuur

Is er nog wel natuur in Nederland? Echte natuur bedoel ik, niet de door mensenhanden aangelegde landschappen die we zien als we uit het raampje van auto, bus of trein staren, maar natuur zoals de uitgestrekte vlaktes in Siberië, natuur zoals de ijsplaat van Antarctica of natuur zoals de laatste onaangeroerde tropische regenwouden die we op aarde hebben.

Wij mensen zijn een product van de natuur, hoewel we onszelf meestal niet meer zien als een onderdeel van die natuur. Ons bewustzijn tilt ons uit boven de oersoep waaruit we geboren zijn, vinden we zelf. Het maken van een onderscheid tussen mens en natuur is daardoor arbitrair. Sec bezien is alles wat wij doen net zo goed onderdeel van de natuur als het handelen van andere diersoorten, het groeien en bloeien van de vegetatie, de geologische- en meteorologische processen die optreden en alles wat zich verder nog op ons blauwgroene bolletje afspeelt.

Een landschap vol bomen en ander groen is natuur, een landschap vol beton niet. Dat is ongeveer hoe wij tegen de zaken aankijken. Toch is nog maar de vraag hoe natuurlijk ons groen is. Wat we zien, is aangelegd en veel van het groen dat we zien, is niet inheems, maar geïmporteerd. Als Verdonk ooit nog eens minster van VROM wordt, zullen alle importgewassen uitgezet worden en zal het oerlandschap weer zijn status van überlandschap krijgen.

Wat is natuur in deze foto van de noordpunt van Texel en wat niet? De dijk is aangelegd en beplant met gras. De hekken van hout en gaas zijn er ook niet vanzelf gekomen, net als het asfalt van het fietspad. Wie een monster van het drooggevallen slik neemt, zal daar sporen van onze geïndustrialiseerde wereld in aantreffen, net als in de o zo blauwe lucht. Misschien is alleen het pleistocene zand tussen het gras inheemse natuur, hoewel het mij niet zou verbazen als ook dát geen echt zuivere koffie meer is.

Nee, in Nederland hebben we geen echte natuur meer. Echt in de zin van ongerept, onaangedaan door menselijk handelen. Of dat een probleem is? Ik weet het niet. Als ik met mijn kop in de wind sta, als ik kijk langs de dijk, kijk over de Waddenzee naar de Noordzee, vraag ik me dat soort dingen niet af. Dan ben ik onder de indruk, dan geniet ik van wat wij "natuur" noemen.
Pas als ik weer achter mijn scherm zit en staar naar de afdruk die onmogelijk recht kan doen aan de werkelijkheid, vraag ik me af of er nog wel natuur is in Nederland en dan vloeien de woorden als een tweede natuur uit mijn toetsenbord.