Fotocolumn 26 - Trots

Waar moet je trots op zijn als je nergens de beste in bent? Een pauw zal zich dat niet afvragen, net zo goed als dat een pauw geen trots kent. Trots is een etiketje dat wij op het dier plakken omdat het lijkt alsof zo'n pauw een tikje verwaand om zich heen kijkt in het besef dat hij de mooiste staart in het rijk der vogels heeft.

Een pauw heeft misschien wel een mooiere staart dan een kauw, maar een kauw hoeft geen vrouwtjespauwen te imponeren dus kan zo'n pauwenstaart hem gestolen worden. Voor een pauw tellen alleen de staarten van andere pauwen en zelfs daarbij zijn niet alle staarten van belang. Het gaat hem eigenlijk alleen om de staart van de directe concurrentie voor de gunst van een vrouwtjespauw. Wie die slag wint, heeft iets om trots op te zijn.

Bij ons mannetjesmensen ligt dat toch net weer even anders. Ja, de slag om de vrouw wordt gestreden en dient gewonnen te worden, hoewel zoiets bij ons een stuk gecompliceerder ligt omdat "de vrouw" niet langer alleen maar de verovering wil zijn, maar steeds vaker de veroveraar. Heeft een mannetjesmens nog trots, als hij is veroverd door een vrouw? Is trots überhaupt nog wel van belang voor de mensenman?

Het antwoord is een volmondig "Ja!" Niet iedere man zal dat even volmondig uitspreken, maar diep van binnen voelt hij het wel. De eer van de verovering, de trots van de winnaar, de zoete smaak van macht... De mensenman is een haantje met pauwenallure, althans dat is waar hij naar streeft. Een man voelt zich pas echt lekker als hij het gevoel heeft dat hij ergens trots op kan zijn.

Ooit was de mensenwereld net zo eenvoudig als het dierenrijk. De sterkste had het recht aan zijn zijde en regeerde over een klein territorium tot een sterkere hem van zijn troon stootte. Krachtmetingen waren simpel. Men vocht, de verliezer verloor zijn trots, zijn rijk of soms zijn leven, de winnaar keek over het slagveld, zag dat het goed was en genoot, trots als een pauw, van zijn positie voor zolang als het duurde.

Beschaving maakte daar een eind aan. Er werd nog wel gevochten in talrijke oorlogen, maar de trots van het individu werd ingeruild voor de collectieve trots van de natie. Individuele trots werd teruggebracht tot het resultaat van sport en spel, of hoogte op de maatschappelijke carrièreladder. We gaan de competitie niet langer aan met één of twee andere opponenten, maar met tientallen, wat zeg ik, met miljoenen anderen.

Het nadeel van globalisering in de strijd om het bestaan is dat nog slechts een enkeling echt trotst kan zijn omdat hij de beste is. Veel zilverenmedaillewinnaars balen omdat ze geen goud hebben en eigenlijk is dat heel logisch. Een mannetjespauw die de strijd om een vrouwtjespauw van een andere mannetjespauw verliest, mag dan tweede geworden zijn, maar wat heb je aan een zilveren staart als je alleen met een gouden kunt vrijen?

Ik ben nergens de beste in, of het moet zijn dat ik de allerbeste columnist op deze website ben, maar dat is niet moeilijk als je de enige bent. Toch heb ik wel een gevoel van trots, van iemand zijn, van niet helemaal onopgemerkt in het leven staan en ergens diep van binnen voelen dat ik in potentie best de allerbeste ter wereld kan zijn in iets dat er toe doet. Dat is het gevoel dat elke pauw moet hebben om de strijd aan te gaan, om zichzelf niet bij voorbaat verloren te geven. De eerste stap op weg naar trots is lef en zoals Loesje ooit zei:
leven is meervoud van lef.